દુખમ્ સર્વમ્

દુખમ્ સર્વમ્

દુખમ્ સર્વમ્

૧) પ્રતીત્ય સમુત્પાદ – સંસારની બધી ઘટનાઓ પાછળ કોઈ કારણ અવશ્ય હોય છે. કાર્યકરણનો આ અટલ નિયમ સ્વયં સંચાલિત છે.

૨) ક્ષણિકવાદ – પ્રત્યેક ઘટના માત્ર એક ક્ષણ માટે અસ્તિત્વમાં આવીને નષ્ટ થઈ જાય છે અને બીજી ઘટનાને ઉત્પન્ન કરતી જાય છે.

૩) મધ્યમમાર્ગ – અતિશય કામોપભોગ કે અતિ દેહદમન નકામું છે.

૧) સમ્યક દ્રષ્ટિ : સાચી સમજ

૨) સમ્યક સંકલ્પ : શુભ કાર્યોનો નિશ્ચય

૩) સમ્યક કર્મ : સારા કર્મો કરવાં

૪) સમ્યક આજીવિકા : પરસેવો પાડી જીવન માટે ધન પેદા કરવું

૫) સમ્યક વાણી : સારું બોલવું - જૂઠું બોલવું નહીં - નિંદા ન કરવી

૬) સમ્યક પ્રયત્ન : બુરાઈ ત્યજવી, સારા કર્મોમાં મગ્ન રહેવું

૭) સમ્યક સ્મૃતિ : ખરાબ કાર્યોનું ભાન રાખવું

૮) સમ્યક સમાધિ : ચિત્તની એકાગ્રતા

બુદ્ધમ્ શરણમ્ ગચ્છામિ

ધમ્મમ્ શરણમ્ ગચ્છામિ

સંઘમ્ શરણમ્ ગચ્છામિ

૧) "જો દાવો કરો તો દાવો નામંજૂર થઈ શકે. જો માંગો તો ન મળે. પણ દાવો જ ન કરો, માંગો જ નહીં તો? તમને કોઈ હરાવી ન શકે."

૨) જિંદગી આનંદ અને ઉત્સવ માટે છે

હા, કોઈ ઉપયોગિતા માટે નથી. જિંદગી રસ્તાની બાજુમાં ઉગેલા ફૂલ જેવી છે. ફૂલ કોઈને ધ્યાનમાં રાખી નથી ખીલ્યું. તે સુવાસ સર્વત્ર ધ્યાનમાં રાખ્યા સિવાય ફેલાવે છે. આ નિજાનંદ છે - આ પોતાનું હોવાપણું છે.

૩) "ખાલીપણું" - ઈશ્વર એટલે ખાલીપણું અને શૂન્યતા. આ ખાલીપણાના શૂન્ય સાથે જન્મો છો. આ ખાલીપણું સાથે જીવો છો અને આ ખાલીપણાની શૂન્યતા સાથે ઓગળી જાવ છો. જ્યારે તમે ખાલીપણામાંથી આપો તો ખાલીપણું ખૂટતું નથી. તમે ભયભીત થતા નથી - આપ્યે જ જાવ છો.

૪) પસંદગી કર્યા વગર, પસંદગી વિહોણા બની જાવ. જિંદગીને વહેવા દો.

૧) ચાર્વાક દર્શન - ખાવું, પીવું અને લહેર કરવી. જીવનમાં વધુમાં વધુ સુખનો ઉપભોગ કરી લેવો.

પ્રત્યક્ષ - એટલે કે - જ્ઞાનેન્દ્રિયો દ્વારા અનુભવાતું જગત એ જ સત્ય છે.

કોણે દીઠી આવતી કાલ? વધુમાં વધુ સુખ આજે જ - અત્યારે જ - ઉપભોગ કરો. કારણ કોણે દીઠી કાલ.

તેથી પ્રસિદ્ધ ચાર્વાક દર્શન કહે છે - "ઋણં કૃત્વા ઘૃતં પિબેત્" (દેવું કરીને પણ ઘી પીવો).

૨) શરીર પૃથ્વી, પાણી, તેજ અને વાયુનો બનેલ પિંડ છે. ચૈતન્‍ય એ શરીરનો માત્ર આકસ્મિક ગુણ છે. જન્મ સમયે ચૈતન્‍યનો શરીરમાં પ્રાદુર્ભાવ થાય છે અને મૃત્યુ સમયે ચૈતન્‍ય નષ્ટ થાય છે. પૃથ્વી, પાણી, તેજ અને વાયુ છુટા પડે છે.

૩) પ્રત્યક્ષ - જ્ઞાનેન્દ્રિયો દ્વારા અનુભવાતું જગત એ જ સત્ય છે. તેથી આત્મા, ઈશ્વર, પરલોક, પુણ્ય-પાપ વગેરેના અસ્તિત્વને ચાર્વાક નથી સ્વીકારતા.

૪) આ સંસારના સુખની સાથે દુઃખ સંકળાયેલ હોય છે. ફક્ત એટલા માત્રથી સુખની ઉપેક્ષા કરવી એ નરી મૂર્ખાઈ છે.

• સાદાઈ – Simplicity - Patience and Compassion 
• અકર્મણ્યતા – Inaction 
• સંવાદીતા – Harmony 
• મુક્ત કરો – Let-goતાઓ આખા ધર્મના સિદ્ધાંતો સરળભાષામાં અહીં આપેલ વિગતો દ્વારા આપવાનો હું નમ્ર પ્રયાસ કરું છું. 

જેને કહી શકાય તે પરમ તાઓ નથી.

• સામાન્ય બનવું, ખરેખર સાચું અસામાન્યપણું છે-સાધારણપણું છે. 
• સત્સંગનો અર્થ છે – તેની સાથે હોવું. 
• સૂર્ય ઊગે છે અને સુંદર છે તો બોલવાનો શું અર્થ ? સૌંદર્ય માટે અનુભૂતિ જરૂરી છે – અભિવ્યક્તિ નહીં. જરૂરી છે – નિર્વિચાર – ની : શબ્દતા – મૌન. 
• પસંદગી કર્યા વગર – પસંદગી વિહોણા – બની જાવ – અને જિંદગીને વહેવા દો. 
• વિરોધી હોવાનું સૌંદર્ય. 
• વિરોધી તત્વો વાસ્તવમાં વિરોધી નથી – પણ પૂરક છે. તેઓ સ્વતંત્ર કે પરતંત્ર નથી – પરસ્પરાવલંબી છે – આમ જીવન ન તો સ્વાવલંબી તેઓ સાથે મળીને સંપૂર્ણતા કરે છે. દા.ત. પ્રેમ-ઘૃણા, અંધકાર-પ્રકાશ, કામ-આરામ, જિંદગી-મૃત્યુ, 
• લાઓત્સે કહે છે – જો તમે દાવો કરો છો તે દાવો નામંજૂર થઈ શકે – પણ દાવો જ ન કરો તો ? – તે જ રીતે – માંગો નહીં અને મળશે – વિજેતા બનવાની કોશિશ ન કરો, તમને કોઈ હરાવશે નહીં. 

• તમે તમારા પ્રત્યે સાચા બનો – તમે તમે જ બની રહો. 
• જિંદગી આનંદ અને ઉત્સવ માટે છે – જિંદગી કોઈ ઉપયોગિતા માટે નથી. જિંદગી રસ્તાની બાજુમાં ઉગેલા ફૂલ જેવી છે – ફૂલ કોઈને ધ્યાનમાં રાખી નથી ખીલ્યું – તે સુવાસ પવન સાથે ફેલાવે છે – સરનામાને ધ્યાનમાં રાખ્યા સિવાય – તે તેનો પોતાનો નિજાનંદ છે – પોતાનું હોવાપણું છે. 
• તીવ્ર આકાંક્ષાની મૂર્ખામી છોડો – આકાંક્ષા જ અવરોધ છે. 
• જ્યાં સુધી તમારી અંદર એક ખાલીપણું, એક શૂન્યતા ઊભી ન થાય ત્યાં સુધી તમારી વચ્ચેનો અવરોધ કેવી રીતે દૂર થાય ? જો ખરેખર પ્રેમ કરવા અને મેળવવા માંગતા હોય તો, તમારે અદ્રશ્ય થવું પડશે – જેથી તમારી શુદ્ધ અને તાજી શૂન્યતા બને. પછી ફૂલની જેમ પ્રેમ ખીલી શકે. 
• મહત્વાકાંક્ષાની કડી પૂર્ણતા થતી નથી – કારણ મહત્વાકાંક્ષાનો કોઈ અંત નથી – તમે એક ઈચ્છા પૂરી કરો ત્યાં બીજી હજારો ઈચ્છાઓ તરત પેદા થાય છે. 
• જ્યારે તમે તમારા ખાલીપણામાંથી આપતા હો છો ત્યારે તમે આપવાથી ભયભીત થતાં નથી – કારણ ખાલીપણું કદી ખૂટતું નથી – તમે આપ્યે જ જાવ છે. 
• અસ્તિત્વ સહેતુક અને અર્થસભર છે. 
• લાઓત્સે અપ્રદુષિત અને શુદ્ધ રહી શકે છે કારણ કે તે સમાધાન કરતો નથી. તેની સમગ્રતા જ રહસ્યમય છે. કારણ કે તે જંગલ જેવો, નિયમો વિનાનો, બિન્દાસ વિકાસતો હશે – એ જ સુંદરતા છે – મહાનતા છે. 

• ધાર્મિક વ્યક્તિ હંમેશ અહીં અને અત્યારે હોય છે. તે વર્તમાનમાં હોય છે. તે સંપૂર્ણતામાં જીવતો હોય છે. 
• ધર્માચાર્યોએ તમારા ભગવાનને મોટામાં મોટા અત્યાચારી તરીકે ચીતર્યા છે. તે ભગવાન જાણે કે લોકોને નર્કમાં નાખવા ઉકળતા તેલમાં નવડાવવા કે અગ્નિમાં નાખવા નવરો ન હોય ! 
• તમે મૃત્યુથી એટલા માટે ભયભીત છો, કારણ તમે જિંદગીને સંપૂર્ણતાથી જીવ્યા નથી – ડર ન જીવાયેલી જિંદગી સાથે છે. જ્યારે કોઈ વસ્તુ પૂરેપુરી બને છે ત્યારે તમે તેનાથી મુક્ત થાવ છો – જો જિંદગી ખરેખર જિવાઈ હોય તો કોઈપણ તેનાથી મુક્ત થઈ શકે છે. 
• ઈશ્વર એટલે ખાલીપો – ખાલીપણું અને શૂન્યતા. તમે ખાલીપણાથી શૂન્ય સાથે જન્મો છો અને તેમાં રહો છો અને ઓગળી જવા છો. ઈશ્વર અગાધ છે, તેની કોઈ સીમા નથી. ખાલીપણા સાથે ફરો – ખાલીપણા સાથે જીવો. 
• અસ્તિત્વનો સ્વભાવ સ્ત્રી જેવો વધુ છે. 
• જગત સમયના ભાન વિના જ ચાલે છે. ઘડિયાળો – વૃક્ષો, નદીઓ અને પહાડો માટે નથી. તેમ સમય વિનાનું જગત છે. 
• અસ્તિત્વને સંઘર્ષની જેમ નહીં પણ આનંદની જેમ જુઓ. અસ્તિત્વને ઉત્સવની જેમ જુઓ અને અનંત ઉજવણી કરો. 

‘તમારી મિલકત નાની રાખો,
ઇચ્છાને ગરીબ રહેવા દો.
વિદ્વાન હોવાનું મિથ્યાભિમાન છોડો.
પોતાને જીવો – મહાસમર્થ બનો.’